Contact
Locatie
search back preload
img_0484_crop3

Wie vijf jaar geleden de Joodse Begraafplaats Zeeburg bezocht, trof een ernstig verwaarloosde plek die nauwelijks nog als begraafplaats herkenbaar was. Inmiddels geeft het gerestaureerde deel aan de zuidzijde bij de Valentijnkade een redelijk getrouw beeld van de oorspronkelijke situatie. Samen met enkele nieuwe paden wordt dit gedeelte van de begraafplaats regelmatig onderhouden. Op de rest van Zeeburg (ongeveer tachtig procent van het terrein) heeft de natuur als voorheen vrij spel.

Restauratie grafstenen

De indrukwekkende restauratie van ruim 100 grafstenen werd in de periode 2013–2014 uitgevoerd. De bestaande situatie van verval werd in kaart gebracht, waarna het herstel kon beginnen. Het restauratiebedrijf verzamelde waar mogelijk de bij elkaar horende stukken, verlijmde de delen, plaatste de zerken rechtop, in lijn en met een goede fundering. Natuurlijk werd daarbij de oorspronkelijke plaatsing in rijen geheel gerespecteerd. De Stichting voor Boete en Verzoening heeft in het voorjaar van 2014 met een groot aantal vrijwilligers het leesbaar maken van de Hebreeuwse en Nederlandse teksten op de grafstenen succesvol verzorgd.

wegbanen

Drie percelen

Zeeburg, met nog steeds een omvang van acht hectare, is verdeeld in drie percelen. Daartussen loopt een pad naar de hoofdtoegang van het Flevopark. Het grootste perceel is toegankelijk door de in 2012 nieuw opgerichte poort aan de zuidzijde, de Valentijnkade. Twee kleinere percelen zijn niet toegankelijk. Van de oorspronkelijke tienduizenden grafstenen is nog slechts een gering aantal tussen de dichte begroeiing waarneembaar. In de winter, als het hoog opschietende riet afgestorven is, zijn her en der verspreid nog enkele tientallen zerken zichtbaar. Deze zijn veelal zwaar beschadigd door breuken of scheuren. De meeste grafstenen zijn omgevallen, ernstig verzakt of zelfs grotendeels vanwege de drassige bodem in de ondergrond verdwenen.

De gemeente Amsterdam heeft het beheer enige tijd voor haar rekening genomen. Vermoedelijk is dat midden jaren negentig van de vorige eeuw gestaakt. Het oorspronkelijke hoofdpad dat van noord naar zuid over de begraafplaats loopt, moet er nog liggen, maar is nu geheel overwoekerd. Een nieuw pad is gecreëerd, waardoor het mogelijk is een betere indruk van Zeeburg te verkrijgen.

Ooit omvang van 18 hectare

Het jongste deel van de begraafplaats is samen met de oudste delen, die aan de Zeeburgerdijk hebben gelegen, in de jaren 1956-1957 aan de begraafplaats onttrokken voor de aanleg van de toevoerweg naar de Schellingwouderbrug. De in dit gedeelte van vijf hectare aangetroffen stoffelijke resten zijn herbegraven op de joodse begraafplaats in Diemen op een apart veld met een gedenkteken. Begin 20ste eeuw was in verband met de bouw van de Indische buurt reeds vijf hectare grond, die voor uitbreiding van Zeeburg was aangekocht, door de gemeente Amsterdam onteigend. Zeeburg heeft daarom een maximaal oppervlakte gekend van 18 hectare, waarvan 5 hectare voor uitbreiding bestemd was.

De begraafplaats wordt grotendeels omringd door sloten. Aan de zijde van de Indische Buurt, langs de Kramatweg, ligt een dichte beplantingsrand die fungeert als buffer tussen het laaggelegen hoofdveld van de begraafplaats en de bebouwing. Aan de zuidzijde van het hoofdveld, nabij de Valentijnkade, ligt het herstelde en gerestaureerde deel van de begraafplaats met graven van rond 1880. Hier staat een 19de-eeuwse muur met sinds 2012 een nieuwe toegangspoort.

kohaniempadKohaniempad

Begin 2014 kwam onder een omgewaaide boom een wonderlijk goed bewaard gebleven stuk van het Kohaniempad tevoorschijn (zie foto). Het betreft hier een pad langs de rand van de grafvelden, waarover de 'kohaniem' (priesters) de graven van familieleden bezochten, want zij mochten niet op de begraafplaats zelf komen. De omgevallen boom en het pad liggen in het middelste en niet toegankelijke deel van de begraafplaats. Het Kohaniempad is gelegd met IJsselsteentjes. Mogelijk is een groter stuk bewaard gebleven onder de vegetatie. De plek is te zien als u vanaf de Insulindeweg door de stenen poort de hoofdingang van het Flevopark binnengaat en dan het eerste looppad links neemt.

Ecologisch waardevol gebied

Vanwege de verwildering is het overgrote gebied van de begraafplaats vrijwel ontoegankelijk. Het riet reikt in de zomer tot wel twee meter hoog. De sloten rond de begraafplaats zijn ecologisch waardevol. De voormalig Amsterdamse stadsecoloog Martin Melchers noemde de begraafplaats ‘de ecologische kurk waar het Flevopark op drijft’. Door de ontoegankelijkheid, grote mate van rust en het drassige milieu zijn bijzondere vogels als rietgors en karekiet gesignaleerd. Het gebied is ook interessant voor reptielen en amfibieën, zoals de ringslang.

De Joodse Begraafplaats Zeeburg is nog altijd een actieve begraafplaats, die sinds jaar en dag eigendom is van de Joodse Gemeente Amsterdam. Incidenteel vinden nog begrafenissen plaats. In het zuidelijke stuk aan de Valentijnkade zijn twee recente graven te zien.

 
Stichting Eerherstel Joodse Begraafplaats Zeeburg
De stichting is te bereiken via dit e-mailadres: info@eerherstelzeeburg.nl
Het rekeningnummer van de stichting voor donaties is: NL72 ABNA 0402 5700 22
Kamer van Koophandel Amsterdam nr. 34318733
Fiscaalnummer 8201.63.223

De begraafplaats is eigendom van:
Joodse Gemeente Amsterdam (NIHS)
Van der Boechorststraat 26
Postbus 7967
1008 AD Amsterdam
Telefoon 020-646 00 46

Word donateur

Draagt u het doel van de stichting een warm hart toe, word dan donateur. Lees verder...